|
DAĞİSTAN DA: Derbentin Kuzeyinde yaşamaktalar genellikle.Berkay,Veli kent, Cemi kent,Pokar,Memmet kalar,Deli Oben,Selk,Karadağ,Tatr ve ulu Tekele köylerin tamamı karapapaktı. İRAN KARAPAPAK BÖLGESİ:Urmiye GölününGüney Doğusundakı SALDUZ 'un 64 köy karapapaktır.Salduz Kentinin nüfüsü 190.000 i ken 100.000 ü karapapaktır bu karapapaklar şafi karapapak dir.Caferi müslümandırlar. Karapapak Bölgesinde olan dağlar.Mehti Han Dağı,Sultan Yakup Dağı,Tavaş Dağları Akarsular: Gider Çayı, Başıklı Çayı,Gelgör Çayı,Memed Çayı. Karapapaklar ln çoğunluğu İran da,İkinci sırayı Türkiye ve sonra Gürcüistsn gelir. Karapapak Türkleri İrana a 1810-1825 Fethali Şahın oğluAbbas Mirza tarafından bir fermanla Salduzun ilk yerleşen insanları olmuşlar.Karapapaklar tarımla uğraşmaya başlamışlar. Karapapaklarda Bozkır kültürü hakimdir.Hazanel kazısında Ön Asya Türklerine ait bulgulara ras- lamiştır. Kabın üzerinde koç kafasına raslanmıştır.Karapapaklar 1600 yılında geldikleri bilinmektedir.Barçaktan gelen karapapakların 3000 hanesini ve Derbenten gelenleri Şah İsmail yerleştirdi.Karapapakların Dehende,Derbet,Ağcakala,Pembekbölgesi Lori bölgesini başkanı Mehti Bey oldu(1800) yılında.Ruslar 1813 te işkal ettiler.Bu zahmetten dolayı zorunlu Çıldır a Kars a göç ettiler. İran Karapapah bölgesi; Urmiye Gölü’;nün Güneydoğusundadır. Karapapah Türkleri, Sulduz’;un Ada, Ar, Ağca, Zeyve, Ağgabeyli, Alagöz, Eminli, Oksar, Baranlı, Balıkçı, Bayramboğa, Bayızara, Biçenli, Beyimgala, Peyecik, Tabiya, Cebeltezekenti, (Dağlık Tazekkent) Demtezekenti (Sulak Tazekent) Tezegala, Toppuzova, Çakal Mustafa, Çiyana, Hacıbağlı, Hacıpugruz, Hacıhanlı, Helebi, Hederava, Hınhına, Helefen, Helefli, Daşdürgezi, Taşdogora, Derbent, Demirci, Dilenciarhı, Saksıtepe, Saral, Sungar (Kartal), Şirvanşahlı, Şirinbulak, Garna, Golad, Galacık, Galalar, Garakasap, Kervansaray, Kamus, Köpekli, Gözayran, Kehriz, Girdegayıt, Göl, Köhül, Gelevan, Gazigürması, Paşaygümovası, Kazakgümovası, Görhana, Lavaşlı, Yukarı, Mehmetşah, Memeli, Memiyent, Yedigar, Yunuslu köylerinde yaşamaktadırlar. Karapapah Dağları, Babahasandağı, Mendihandağı, Sultanyakup dağı, Frengi dağı, Sarıtaş dağı, Memiyent dağları, Lavaşlı dağları, Han Tavuş Dağı’;dır. Çayları ise Gedar (Gider) Çayı, Gelevan Çayı (Başlıklı Çay), Gergül Çayı, Mehmet Çayı’;dır.”; Sulduz şehrinin nüfuzu 190 bin iken bu miktarın 100 binini Karapapah Türkleri oluşturur. Şehirdeki Kürtler Şafi, Karapapahlar ise, Esna-i eşer (12 İmamlı) Şiî Caferî Müslümandır. Karapapahların büyük çoğunluğu Azerbaycan’;dadır. Bunları 500 bin civarındaki Gürcistan Karapapahları izlemektedir. Kesin miktarları bilinmemekle birlikte Türkiye Karapapahlarının miktarı İran’;da yaşayanlardan az değildir. Derbent bölgesi Türklüğünün ise sadece bir kısmı Karapapahtır. |