KARAPAPAK-TEREKEMELER YERLEŞİMLERİ
Kuzey Kafkasyanın Derbent,Gürcistanın Borçalı ve Karaçöpne,Azarbeycanın Kazak ve çevresine,İran Salduz bölgesine yerleşmişler.
Yaşar Kalafat a göre ,Karapapaklar-Terkemeler tarım ve hayvancılıktan önçe ormancılıkla uğraşırlarmış. Anadoludakı Taktoç Türkleri gibi.Hatta
Ağaçı bazen kutsarlar,ağaçlara dilek çaputu bağlanışı gibi.Heradokus olarak
biline bir toplumdurlar.Karapapak /Termeke kelimesi Tavek/Ağaçismini
Kafkasyadakı Tavek Çayından almıştır.Yani bu arştırmada Terk-i Mekke tezini
temelden çürütmüş olur. Terk-i Mekke espiri olarak dolaşan bir sözdür.
Karapapak sözçğüğ iri papak anlamını ifade eder.
Borçalı ismi karapapak sözüyle öyle özleşmiştir ki.Karapapak denilince
Borçalı ismini çağrıştırır.Borçalıda ki köylerin tamamına yakını karapapaktır.
KARAPAPAKLARIN İLK YERLEŞTİKLERİ TOPRAKLAR
DAĞİSTAN DA: Derbentin Kuzeyindeyaşamaktalargenellikle.Berkay,Velikent,
Cemi kent,Pokar,Memmet kalar,Deli Oben,Selk,Karadağ,Tatr ve ulu Tekeleköylerin
tamamı karapapaktı.
İRAN KARAPAPAK BÖLGESİ:Urmiye GölününGüneyDoğusundakı SALDUZ 'un
64 köy karapapaktır.Salduz Kentinin nüfüsü 190.000 i ken 100.000 ü karapapaktır
bu karapapaklar şafi karapapak dir.Caferi müslümandırlar.
Karapapak Bölgesinde olan dağlar.Mehti HanDağı,Sultan Yakup Dağı,Tavaş Dağları
Akarsular: Gider Çayı, Başıklı Çayı,GelgörÇayı,Memed Çayı. Karapapaklar ln çoğunluğuİran da,İkinci sırayı Türkiye ve sonra Gürcüistsn gelir.
Karapapak Türkleri İrana a 1810-1825 Fethali Şahın oğluAbbas Mirza tarafından bir fermanlaSalduzun ilk yerleşen insanları olmuşlar.Karapapaklar tarımla uğraşmaya başlamışlar. Karapapaklarda
Bozkır kültürü hakimdir.Hazanel kazısındaÖn Asya Türklerine ait bulgulararas-
lamiştır. Kabın üzerinde koç kafasına raslanmıştır.Karapapaklar 1600 yılında geldikleri
bilinmektedir.Barçaktan gelen karapapakların3000 hanesini ve Derbenten gelenleri
Şah İsmail yerleştirdi.Karapapakların Dehende,Derbet,Ağcakala,Pembekbölgesi Lori
bölgesini başkanı Mehti Bey oldu(1800) yılındaRuslar 1813 te işkal ettiler.Bu zahmetten
dolayı zorunlu Çıldır a Kars a göç ettiler.
BORÇALI SAVAR İLÇESİNİN KARAPAPAK KÖYLERİ
Candar,Kızılhaclı,Sarva,Mamgeli,Mesçitli.Görahlı, Tezekent,Hacılar,Alget,Amborasya,Karakeçili,
Ağkeçili,İlmenzili,Kepeneklı,Köseali,Baydar,Kasımganlı, Leibadin,Daştepe,Şüleger,
Kuşev,Ağmeme
ali,Kocakan,Tekeli,Hancagazlı,Kireçmegenli,Kasımlı, Baytarafcı,Baytallı,Ulaşlı,Yu
karı Gullar,Aşağı Gullar,Kirihli,Aşağı Saral,Yukarı Saral,Demye,Görhir,Ahırkelek,Ahıl,Mahmutlu,Mamayı,
Mollaoğlu,Sadaklı,İmir,Halver,İmizal,Büyük Beyler,Küçük Beylerin,bu yerleşim birimlerinin tamamı
Karapapaktır.Gülbağ.Zop,Open,karma halktır.
BORASI İLÇESİNİN: Aşağı Koşkilise,Yukarı Koşa Kılıse,Molla Ahmet,İmir,Hazan,Koculu,
Fahralı,Saraclı,Boğanlı,Kölayır,Alhır,Hasn Hocalı,Taşlı Gullar,Esmenler,Ceferli,Deller,Karadiken,
Sıskala,Arakel, Bayteker,Aşağı Külveren,Yukarı Külveren,Zor Geçit,Baba Kişi,Sarı Memed,Darvaz,
Abdallı,Bolur,Kepenekci,Sorollar ve İnce Oğul bu köylerin tamamı Türk tür.Somay-Çatak karma.
BAŞ GEÇİT İLÇESİNİN:Seferli,Deller,Sukala,Dunus, Mahmutlu, Hamamlı,rmutlu,Memişli,Meşililer,
Kızıl Kilise,Sindiler,Azgeyilyan,Dagarlı,Kızıl Haclı,Saca,HüsöyünÇayı,Copuzlar,Yırgan Çay,AşağıKarabulak,Yukarı Karabulak,Lökcandar,Yakuplu,Şamdanlı,Gödek Dağlı,Aşağı Orazma,YukarıOrazma,bu
köylerin tamamı karapapaktır.
KARAYAZI İLÇESİNİN:Soğanlı,Karacalı,Ahtehir,Karatehne, Sonc Muğanlı, Birikli,Tezekent,Kösalı,Nazarlı,Aşağı Ketenci(Caferi)Candar,Zeger,Karatepe tamamı karapapaktır.
KARA ÇÖR BÖLGESİNİN:Sagaraycev,Kazılar,Karabağlar,Yarmaganlar, Düzeyran,Lebbeli köyleride
karapapaktır
LAGADEHİ İLÇESİNİN:Kabal,Uzuntalo,Genceli ve Karacalı köyleride karapapaktır.
AĞBULAK İLÇESİNİN: Kösalar,Şıhlı köyleride karapapaktır.
LELEVİ İLÇESİ:Karacalar köyü.
ZALGA İLÇESİNİN:Enican,Tecir,Culluhlu ve Tecit köyleride karapapaktır. KEPCİ İLÇESİNİN:Muhran,Tatuşağı,Ferme köyleride karapapaktır.
Bu yerleşim yerlerinin isimleri Gürcüler ve Ermenilerce değiştirilmiştir.
ÖZBEKİSTANDA 500.000 nüfuslu Karapapak Özerk Cumhuriyeti vardır.
UKRANYADA Kİ Karapapaklar kimlik sorunu yaşamaktadırlar
KARAPAPAKLAR-YERLİLER
Şimdiye kadar yapmış olduğum araştırmalarda ,Karapapaklarlarla yerli kardeşlerimizin farklı olduğu
na raslamadım.Çünkü:İki farklı sözcükle anılan insan toplulukları aynı soydan gelmişlerdir.Bunların ortak
adları karapapk-terekeme dir.
Ama nedense bu iki öz kardeşleri ayrı yerlere koymaya çalışıyorlar.Bu tavırın hiç doğru olmadığını
bilmeliyiz
Yapacağı tahribat ortak noktalarımıza inen bir darbe olarak görmekteyim.
İster Çıldır çoğarafyasında olsun,isterse ilk yerleşim noktalarımızda,Bu iki kardeşten ayrı ayrı telafuz
edilmemiştir.Çünkü: Aynı milletin soyundanız.Eğer bir farklılık olsa idi,şimdiye kadar kültür ve etnik çatışma
lar olurdu. Hele hele oturduğumuz kara parcasının yapısı,bu tür kargaşaya çok müsaittir.Öyle bir tatsızlık ya-
şandımı? hayır.Aynı kardeşiz.
Bu araştırmaların benim üzerimde bıraktığı kesin kanı,yerlı dediğimiz kardeşlerimiz,terekeme denilen kardeşlerimizden önceden bulundukları köylere daha eski tarihte yerleşmişlerdir.
Yerlinin açılımı:Köklü,eski sahip,ilk yerleşen diye açılım yapılır.
Bu iki kardeşlerin yaşam tarzlarında,herhangi bir farklılık yoktur,(Aynı Kültür değerlerini paylaşırlar).
Dikkat edilirse,hiç bir farklılık arz etmemektedir.Nerden çıkırlar bilmiyorum.
Sadece, dil aksanında ufak bir aksan nuansı olduğunu söylerler.Bu fark aynı aile içinde olan en doğal
olabilen çeşitliliktir.
Bilimsel olarak kanıtlanan olay,farklı kültür unsurları bir,birlerini etkileyebilir.
KISACASI:Bu iki yapı öz ve öz kardeştir.
|
|
